Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın hukuki sonuçları üzerinde anlaşmaları halinde evlilik birliğinin sona erdirilmesini sağlayan boşanma yoludur.

Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesinde düzenlenen anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için yalnızca eşlerin boşanmak istemeleri yeterli değildir. Evliliğin belirli bir süre devam etmiş olması, tarafların boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin anlaşmaları ve hakimin tarafları bizzat dinleyerek bu düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Bu nedenle, aile ve boşanma hukuku kapsamında, anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya göre genellikle daha kısa bir yargılama süreci içerse de yine bir mahkeme kararıyla gerçekleşir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?

Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesinde düzenlenen ve kanundaki şartların sağlanması halinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış kabul edildiği boşanma yoludur.

Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşler birlikte boşanma başvurusunda bulunabilir. Bunun yanında eşlerden birinin açtığı boşanma davasının diğer eş tarafından kabul edilmesiyle de anlaşmalı boşanmanın şartları oluşabilir.

Ancak mahkemenin anlaşmalı boşanmaya karar verebilmesi için hâkimin eşleri bizzat dinlemesi, boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocuklara ilişkin düzenlemeleri uygun bulması gerekir.

Dolayısıyla anlaşmalı boşanma, tarafların yalnızca kendi aralarında protokol imzalamasıyla tamamlanan özel bir işlem değildir. Evlilik ancak mahkeme tarafından verilen boşanma kararının kesinleşmesiyle hukuken sona erer.

Anlaşmalı Boşanma Şartları Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesi uyarınca anlaşmalı boşanma için temel olarak dört şart bulunmaktadır.

1. Evlilik En Az Bir Yıl Sürmüş Olmalıdır

Anlaşmalı boşanmanın ilk şartı evliliğin en az bir yıl devam etmiş olmasıdır.

Bir yıllık süre evlenme tarihinden itibaren hesaplanır. Evliliğin henüz bir yılını doldurmadığı durumlarda TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanmaya karar verilmesi mümkün değildir.

Bu durum eşlerin boşanma iradesine sahip olmadığı anlamına gelmez; ancak boşanmanın başka bir hukuki sebebe ve buna ilişkin yargılama sürecine dayanması gerekebilir.

2. Eşlerin Boşanma Konusunda Anlaşması Gerekir

Eşler birlikte mahkemeye başvurabilecekleri gibi bir eş tarafından açılan boşanma davasını diğer eşin kabul etmesiyle de anlaşmalı boşanma gündeme gelebilir.

Her iki durumda da tarafların boşanma konusunda özgür iradeleriyle anlaşmış olmaları gerekir.

Taraflardan birinin boşanmaktan vazgeçmesi veya boşanma konusunda anlaşmanın sona ermesi halinde TMK m.166/3 kapsamında anlaşmalı boşanmaya karar verilemez.

Boşanmanın Sonuçları Üzerinde Anlaşma Sağlanmalıdır

Tarafların yalnızca “boşanmak istiyoruz” demeleri yeterli değildir.

Eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve varsa ortak çocukların durumu konusunda da anlaşmaları gerekir.

Bu kapsamda somut olayın özelliklerine göre protokolde;

• yoksulluk nafakası,
• iştirak nafakası,
• maddi ve manevi tazminat,
• velayet,
• çocukla kişisel ilişki,
• çocukların giderlerine katılım

gibi konular düzenlenebilir.

Mal rejiminin tasfiyesi, taşınmazların devri, ziynet eşyaları ve başka malvarlığı konularının protokolde düzenlenmesi düşünülüyorsa bunların hukuki sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Hâkim Tarafları Bizzat Dinlemelidir

Anlaşmalı boşanmanın önemli özelliklerinden biri tarafların mahkemede bizzat dinlenmesidir.

Hâkim, eşlerin boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir.

Bu nedenle tarafların avukatla temsil edilmesi, tarafların bizzat dinlenmesi şartını ortadan kaldırmaz.

Hâkim ayrıca tarafların hazırladığı düzenlemeyi inceleyerek özellikle çocukların menfaatlerini gözetir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın sonuçları hakkında üzerinde mutabakata vardıkları hususları yazılı hale getiren belgedir.

Protokol, anlaşmalı boşanma sürecinin en önemli belgelerinden biridir.

İyi hazırlanmış bir protokolde hangi konuda hangi tarafın hangi hak veya yükümlülüğü üstlendiğinin açıkça anlaşılması gerekir.

Belirsiz veya birbiriyle çelişen hükümler ilerleyen dönemde yeni uyuşmazlıklara neden olabilir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalıdır?

Her boşanma dosyasının koşulları farklı olduğundan bütün protokoller için değişmez tek bir içerik bulunmamaktadır.

Bununla birlikte tarafların durumuna göre protokolde aşağıdaki konular yer alabilir:

Boşanma İradesi

Her iki eşin de boşanmayı kabul ettiği açık bir şekilde belirtilmelidir.

Nafaka

Taraflar yoksulluk nafakası konusunda anlaşabilir.

Ortak çocuk bulunması halinde iştirak nafakası ve çocuğun giderlerine hangi şekilde katılım sağlanacağı da düzenlenebilir.

Nafakanın miktarı, ödeme zamanı ve gerekiyorsa gelecekteki artış yöntemi açıkça belirlenebilir.

Konu ile ilgili olarak nafaka hakkında tüm merak ettiğiniz konuları yazımızdan bulabilirsiniz. Nafaka Davası ve Merak Edilenler

Velayet

Ortak çocukların velayetinin nasıl düzenleneceği protokolde açıkça belirtilmelidir.

Velayetle ilgili düzenlemelerde tarafların anlaşması önemli olmakla birlikte mahkeme açısından temel ölçüt **çocuğun üstün yararıdır**.

Çocukla Kişisel İlişki

Velayeti kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin hangi günlerde ve hangi koşullarda kurulacağı açık ve uygulanabilir şekilde düzenlenmelidir.

Bayramlar, sömestr ve yaz tatili gibi dönemler de somut olaya göre ayrıca düzenlenebilir.

Maddi ve Manevi Tazminat

Tarafların birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep edip etmeyecekleri protokolde açıkça belirtilmelidir.

Malvarlığına İlişkin Düzenlemeler

Taraflar bazı malvarlığı konularını da protokol kapsamında düzenlemek isteyebilir.

Ancak edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, taşınmaz devri veya ziynet alacağı gibi konuların kendilerine özgü hukuki sonuçları bulunmaktadır.

Bu nedenle protokole “tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı kalmamıştır” gibi geniş kapsamlı hükümler eklenmeden önce bunların hangi hakları kapsadığının dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Noter Onaylı Olması Gerekir mi?

Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerli olabilmesi için her durumda noter tarafından onaylanması şeklinde genel bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Anlaşmalı boşanma açısından esas olan, tarafların boşanmanın sonuçlarına ilişkin düzenlemeleri kabul etmeleri ve mahkemenin bu düzenlemeyi uygun bulmasıdır.

Bununla birlikte protokolde taşınmaz devri veya özel şekil şartına bağlı başka hukuki işlemler bulunması halinde ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

Hâkim Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Değiştirebilir mi?

Evet.

Türk Medeni Kanunu m.166/3, hâkime tarafların ve çocukların menfaatlerini dikkate alarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilme imkânı vermektedir.

Ancak hâkimin önerdiği değişikliklerin taraflar tarafından da kabul edilmesi gerekir.

Taraflardan biri değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma şartları oluşmayabilir.

Bu nedenle hâkim protokolün yalnızca var olup olmadığını kontrol etmez; özellikle çocukların durumu ve mali sonuçlar bakımından içeriğini de değerlendirir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Tarafların boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda anlaşması,
2. boşanma protokolünün hazırlanması,
3. dava dilekçesinin hazırlanması,
4. görevli ve yetkili mahkemeye başvurulması,
5. mahkemenin duruşma günü belirlemesi,
6. tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi,
7. protokol ve tarafların iradelerinin hâkim tarafından değerlendirilmesi,
8. şartların oluşması halinde boşanma kararının verilmesi,
9. kararın kesinleşmesi.

Anlaşmalı boşanma davasının açılması için avukatla temsil zorunluluğu bulunmamaktadır.

Ancak protokolde yapılan düzenlemelerin boşanma sonrasında önemli hukuki ve mali sonuçlar doğurabileceği unutulmamalıdır.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.

Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise ilgili Asliye Hukuk Mahkemesi davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla bakar.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme; eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Bu nedenle mevcut makalede yer alan “taraflardan herhangi birinin bulunduğu yerde dava açılabilir” şeklindeki genel yaklaşım yerine somut olayda TMK m.168'deki yetki kuralı dikkate alınmalıdır.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Duruşmaya Katılmak Zorunlu mudur?

Anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için hakimin tarafları bizzat dinlemesi kanuni şarttır.

Bu nedenle tarafların yalnızca protokolü imzalaması veya avukatlarının duruşmada bulunması, TMK m.166/3 kapsamında tarafların bizzat dinlenmesi şartının yerine geçmez.

Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması halinde mahkeme anlaşmalı boşanma şartlarının oluştuğuna dayanarak boşanmaya karar veremez.

Dosyanın bundan sonraki durumu ise davanın nasıl açıldığına, tarafların taleplerine ve usule ilişkin diğer koşullara göre değerlendirilir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Tek Celsede Sonuçlanır mı?

Anlaşmalı boşanma davalarının çekişmeli boşanma davalarına göre daha kısa sürmesi mümkündür.

Dosyanın eksiksiz olması, tarafların bütün konularda anlaşması ve duruşmada anlaşmalarını sürdürmeleri halinde dava tek duruşmada karara bağlanabilir.

Ancak “anlaşmalı boşanma bir günde tamamlanır” şeklinde genel bir süre vermek doğru değildir.

Mahkemenin iş yoğunluğu, duruşma tarihi, dosyadaki eksiklikler, protokolde değişiklik gerekip gerekmediği ve kararın kesinleşme süreci toplam süreyi etkileyebilir.

Anlaşmalı Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Mahkemenin duruşmada boşanmaya karar vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir.

Gerekçeli kararın hazırlanması ve taraflara tebliği sonrasında kanun yolu süreci bulunur.

Tarafların kanun yoluna başvurmaması veya usulüne uygun şekilde kanun yolundan feragat edilmesi gibi durumlara göre kararın kesinleşme zamanı değişebilir.

Evlilik birliği hukuken boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer.

Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Olmak Zorunda mıdır?

Her anlaşmalı boşanma dosyasında mutlaka eş lehine nafaka kararlaştırılması zorunlu değildir.

Tarafların yoksulluk nafakası konusunda nasıl bir düzenleme yaptıkları protokolde açık şekilde belirtilmelidir.

Ortak çocuk bulunması halinde ise çocuğun bakım ve giderleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Çocukla ilgili konularda tarafların anlaşması hâkimi tamamen bağlamaz; çocuğun üstün yararı esas alınır.

Nafaka türleri ve bu konuda yapılabilecek düzenlemeler hakkında ayrıca **Nafaka Davası** başlıklı yazımız incelenebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet Mümkün müdür?

Türk Medeni Kanunu'nda boşanma sonrası ortak velayeti açıkça ve ayrıntılı olarak düzenleyen özel bir hüküm bulunmamakla birlikte, uluslararası sözleşmeler ve yargı uygulaması çerçevesinde ortak velayet kararı verilmesi mümkün olabilmektedir.

Tarafların ortak velayet konusunda anlaşmış olması tek başına yeterli değildir.

Mahkeme bakımından temel değerlendirme çocuğun üstün yararıdır.

Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ortak Velayet başlıklı yazımız incelenebilir.

Taraflardan Biri Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçerse Ne Olur?

Anlaşmalı boşanmanın temelinde tarafların ortak ve serbest boşanma iradesi bulunmaktadır.

Taraflardan biri duruşmada boşanmak istemediğini belirtirse veya protokol hükümlerinden birini artık kabul etmediğini açıklarsa anlaşmalı boşanmanın şartları ortadan kalkabilir.

Böyle bir durumda uyuşmazlığın niteliğine göre yargılamanın nasıl devam edeceği ayrıca değerlendirilir.

Taraflar boşanma veya boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşamıyorsa süreç çekişmeli boşanma niteliği kazanabilir.

Çekişmeli boşanma süreci hakkında ayrıntılı bilgi için Çekişmeli Boşanma Davası ve Hukuki Süreç başlıklı makalemize bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanmada Avukat Zorunlu mudur?

Hayır.

Türk hukukunda anlaşmalı boşanma davasının avukat aracılığıyla açılması zorunlu değildir.

Taraflar kendi adlarına dava ve protokol işlemlerini gerçekleştirebilir.

Ancak anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki ve malvarlığı hakları gibi gelecekte önemli sonuçlar doğurabilecek konular bulunduğundan, yapılan düzenlemelerin hukuki sonuçlarının başvuru öncesinde değerlendirilmesi önem taşır.

Anlaşmalı Boşanma ile Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark Nedir?

Anlaşmalı boşanmada eşler boşanma ve boşanmanın temel sonuçları konusunda uzlaşmıştır.

Çekişmeli boşanmada ise boşanmanın kendisi veya nafaka, tazminat, velayet gibi sonuçlarından biri ya da birkaçı konusunda uyuşmazlık bulunabilir.

Anlaşmalı boşanmada kusur araştırması ve uzun delil tartışmaları yerine tarafların ortak iradesi ve protokol değerlendirilirken, çekişmeli boşanmada tarafların iddia ve savunmalarına göre delillerin toplanması ve kusur değerlendirmesi gündeme gelebilir.

Bu nedenle iki dava türünün yargılama süreçleri önemli ölçüde farklıdır.

Anlaşmalı Boşanmada En Fazla Dikkat Edilmesi Gereken Konu Nedir?

Anlaşmalı boşanma hızlı sonuçlanabilen bir yargılama yolu olduğu için hazırlanan protokol bazen gerektiğinden daha az incelenebilmektedir.

Oysa boşanmanın gerçekleşmesinden sonra;

• nafaka,
• maddi ve manevi tazminat,
• çocukların velayeti,
• kişisel ilişki,
• çocuk giderleri,
• taşınmazlar,
• araçlar,
• ziynet eşyaları ve
• diğer malvarlığı hakları

bakımından protokolde kullanılan ifadeler önemli hukuki sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle protokolde hangi haktan vazgeçildiği, hangi hakkın korunduğu ve hangi yükümlülüğün hangi şartlarla yerine getirileceği açık şekilde belirlenmelidir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma konusunda ve boşanmanın temel sonuçları üzerinde anlaşmaları halinde çekişmeli boşanmaya göre daha kısa ve daha sınırlı bir yargılama süreci sağlayabilir.

Ancak anlaşmalı boşanmanın yalnızca bir protokol imzalamaktan ibaret olmadığı unutulmamalıdır.

Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesine göre evliliğin en az bir yıl sürmesi, tarafların boşanma konusunda anlaşması, hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.

Özellikle nafaka, tazminat, velayet ve malvarlığına ilişkin hükümlerin boşanma sonrasındaki etkileri dikkate alınarak protokolün dikkatli hazırlanması önemlidir.

Güncelleme Tarihi: 10 Eylül 2026

Temel Kaynaklar: 

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166 ve m.168;
• 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun.