Deprem sebebiyle açılan tazminat davalarında talep yönetimi konusu kritik öneme sahiptir. Zira deprem sonucu meydana gelen zararlar, taraflar arasındaki çeşitli hukuki ilişkilerden kaynaklanmış olabilir.
Örneğin;
- Taşınmazı satın alan / Satıcı
- Taşınmazı satın alan / yüklenici
- Taşınmazı satın alan / İdare (Belediye – Bakanlık)
- Taşınmazı satın alan / DASK
- Zarar gören kiracı / Ev Sahibi
- Yıkılan inşaatlarda arsa ya da iş sahibi / Yüklenici
- Yıkılan otel / zarar gören müşteri
- Yıkılan otopark / otomobili zarar gören müşteri ilişkilerinde olduğu gibi
Örnek olarak belirtilen bu ilişkilerin bazılarında tazminat davasının hukuki sebebi sadece haksız fiil olabilirken, bazılarında taraflar arasında aynı zamanda sözleşme ilişkisi bulunduğu için açılacak tazminat davasının haksız fiil ya da sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayandırılması da mümkündür.
Yargı uygulamalarımızda hukuki sebep ayrımın sağlıklı biçimde yapılmadığı görüldüğünden dava açılırken bahsi geçen hukuki sebep ayrımına ve doğru talep kurgusuna dikkat edilmelidir.
Örnek Yargıtay Kararları
Deprem sebebiyle açılan tazminat davaları hakkında Yargıtay’ın içtihatlarında öne çıkan bazı uygulamalar şöyle özetlenebilir.
1. Yargıtay’a göre depremin şiddeti tazminatta indirim sebebidir. (Yargıtay HGK. 06.03.2013, 2012/786 Esas 2013/318 Karar)
2. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) aleyhine açılan tazminat davalarında zamanaşımı süresi deprem tarihinden değil, sigorta poliçesinin süresinin bitiminden itibaren iki yıldır. (Yargıtay 17. HD. 24.01.2019 2016/1286 Esas 2019/651 Karar)
3. Ölüm sebebiyle açılan tazminat davasında ölümün tam olarak hangi binanın enkazı altında gerçekleştiği belli değilse, konuyla ilgili ceza dava dosyasının bekletici mesele yapılması gerekir. (Yargıtay 3. H.D. 22.10.2018 gün 2016/16210 Esas 2018/10351 Karar)
4. Tazminat hesabı yapılırken, yıkılan taşınmazın rayiç bedeli dikkate alınmakla birlikte taşınmazın rayiç değerinden zarar görenin sahibi olduğu arsa payı değerinin düşülmesi gerekir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 24.02.2011 gün 2010/11775 Esas 2011/2707 Karar)
5. Depremde zarar gören kiracının ev sahibine açacağı tazminat davası kira ilişkisini ilgilendirdiği için görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 15.06.2015 gün 4080/5930)
6. Yıkılan binanın müteahhidine, gerekli izinleri veren belediyeye ve ilgili bakanlığa karşı asliye hukuk mahkemesinde birlikte tazminat davası açılamaz. Belediye ve bakanlık aleyhine açılan davanın ayrılması, bu kişilere karşı idare mahkemesinde tam yargı davası açılması gerekir. (Uyuşmazlık Mahkemesi 12.11.2001 gün 87/97)
7. Enkaz altında kalan eşyanın ve buna bağlı olarak uğranılan maddi zararın tam olarak tespiti mümkün olmayabilir. Bu durumda hakim TBK 50/2 hükmünü uygulayarak yaklaşık bir tazminata hükmedebilir. ( Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 221.10.2018 gün 2016/22198 Esas 2018/10352 Karar)
